Onderneming in herstructurering

Wat ook de redenen mogen zijn die leiden tot een herstructurering van de onderneming, de beslissing van het ondernemingshoofd kan uitmonden in situaties die het voorwerp uitmaken van een bijzondere wetgeving.

Zo kan een ondernemingshoofd besluiten om zijn onderneming of een deel daarvan (een afdeling, een dienst) over te dragen aan een derde of nog om een andere onderneming geheel of gedeeltelijk te verwerven. Dergelijke gevallen van fusie, splitsing of opslorping kunnen een overgang van onderneming uitmaken wanneer die gepaard gaan met een overname van personeel. De wetgeving die in dit geval van toepassing is, regelt de rechten en plichten van de vervreemder (de werkgever die zijn onderneming geheel of gedeeltelijk overdraagt), de verkrijger (de werkgever die de onderneming geheel of gedeeltelijk verwerft) en de werknemers die bij die overgang van onderneming betrokken zijn.

Het ondernemingshoofd kan zich eveneens verplicht voelen een belangrijk aantal werknemers te ontslaan. Afhankelijk van het aantal in het vooruitzicht gestelde ontslagen kan dit neerkomen op een collectief ontslag. Wanneer de werkgever van zin is over te gaan tot een collectief ontslag, dient hij een aantal regelgevingen na te leven die in dit verband zijn voorzien.

Nog erger is wanneer een ondernemingshoofd zich verplicht ziet om zijn activiteit stop te zetten en dus over te gaan tot een sluiting van zijn onderneming. Deze sluiting van onderneming kan het gevolg zijn van een vrijwillige beslissing van de werkgever (de vrijwillige vereffening) of kan een "gedwongen" karakter hebben (het faillissement). In dergelijke gevallen zal de werknemer een aantal verplichtingen en formaliteiten moeten vervullen die worden voorzien door de wettelijke en reglementaire bepalingen inzake sluiting van onderneming. Deze regelgeving voorziet tevens in de tussenkomst, onder bepaalde voorwaarden en binnen bepaalde grenzen, van een waarborgfonds (Fonds voor sluiting van ondernemingen genaamd) in geval de werkgever zijn financiële verplichtingen niet nakomt ten aanzien van de werknemers die het slachtoffer zijn van de sluiting.

Wanneer een onderneming failliet gaat, kan een potentiële overnemer geïnteresseerd zijn in de gehele of gedeeltelijke overname van de activa van deze onderneming. Wanneer deze overname van activa gepaard gaat met de overname van een aantal werknemers van de failliete onderneming, is er sprake van overname van activa na faillissement in de zin van het arbeidsrecht, waarbij de rechten en plichten van elk der partijen worden geregeld. Het sluitingsfonds kan in dergelijk geval eveneens tot tussenkomst gehouden zijn.

Opmerking: het ondernemingshoofd kan een beslissing nemen die leidt tot de toepassing van verschillende regelgevingen. Zo kan hij, in het kader van een sluiting van zijn onderneming, geconfronteerd worden met een collectief ontslag.

In het kader van een herstructurering van de onderneming, is het niet uitgesloten dat de werkgever dient over te gaan tot het ontslag van beschermde werknemers. Deze werknemers genieten van een bijzondere ontslagbescherming die voorafgaand aan hun ontslag moet worden opgeheven. De opheffing van deze bescherming vormt het voorwerp van een specifieke procedure.